CPI là gì, CPI lõi là gì?

Hãy hình dung một giỏ hàng gồm thực phẩm, tiền nhà, xăng, vé máy bay... CPI cho biết giá giỏ hàng đó tăng hay giảm bao nhiêu. Theo BLS, mỗi tháng cơ quan này thu thập giá ở 75 khu vực đô thị, từ khoảng 6.000 hộ gia đình và 22.000 cửa hàng, cơ sở dịch vụ. Chỉ số CPI-U đại diện cho hơn 90% dân số Mỹ.

CPI lõi là CPI sau khi bỏ thực phẩm và năng lượng, hai nhóm có giá lên xuống thất thường. Vì vậy CPI lõi thường được xem là thước đo xu hướng giá "nền".

Số liệu tháng 9 nói gì?

Theo BLS (công bố 8h30 sáng 14/10 giờ Mỹ, tức 19h30 giờ Việt Nam):

  • CPI tăng 0,6% so với tháng 8 và 3,7% so với cùng kỳ năm trước (tháng 8 là 3,4%).
  • CPI lõi tăng 0,3% so với tháng trước và 2,6% so với cùng kỳ (tháng 8 là 2,4%).
  • Giá xăng tăng 9,1% trong tháng, chiếm hơn một nửa mức tăng chung. Chỉ số năng lượng tăng 20,4% so với cùng kỳ.

Theo CNBC, các nhà kinh tế được Dow Jones khảo sát dự báo CPI chung tăng 0,6% trong tháng, đúng bằng số thực tế. Phần vượt dự báo nằm ở mức theo năm (3,7% so với dự báo 3,6%) và ở CPI lõi (thực tế 0,3% trong tháng và 2,6% theo năm, so với dự báo 0,2% và 2,5%).

Ngày 15/10, đến lượt chỉ số giá sản xuất (PPI), đo giá ở khâu bán buôn. Theo CNBC, PPI tháng 9 tăng 1,3% so với tháng trước và 6,3% so với cùng kỳ, mức tăng theo năm lớn nhất kể từ năm 2022, trong khi dự báo chỉ 0,6% và 5,5%.

Máy tính bỏ túi, chồng đồng xu, tờ tiền đô la, bút đỏ và kính đặt trên tập giấy kẻ dòng
CPI và PPI là hai số liệu giá cả được theo dõi sát trước mỗi cuộc họp của Fed. Ảnh: Pexels/Tara Winstead

Vì sao thị trường "nín thở" chờ CPI?

Fed dùng lãi suất để kéo lạm phát về mục tiêu 2%. Lạm phát càng cao, khả năng Fed tăng lãi suất càng lớn, khiến tiền vay đắt hơn. Theo CNBC, Fed đã tăng lãi suất vào tháng 9 lên vùng 3,75–4%, lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm.

Kỳ vọng của thị trường thay đổi rất nhanh theo dữ liệu. Theo công cụ CME FedWatch (CNBC trích), xác suất Fed tăng lãi suất ở cuộc họp 27–28/10 vọt lên khoảng 54% ngay sau khi CPI ra. Đến ngày 15/10, con số này còn khoảng 34%, nhưng vẫn cao hơn mức dưới 18% của một tuần trước đó. Cần nhớ đây chỉ là xác suất do thị trường định giá, không phải dự báo của Fed. CNBC cũng lưu ý thước đo lạm phát chính mà Fed dùng là PCE, số liệu tháng 9 sẽ ra vào cuối tháng này.

Tuần 12–16/10, các thị trường diễn biến ra sao?

  • Crypto: Theo CoinDesk, gần 1 tỷ USD vị thế phái sinh crypto bị thanh lý trong 24 giờ sau khi CPI vượt dự báo. Sáng 15/10 (giờ châu Á), Bitcoin có lúc lùi về sát 80.000 USD, rồi hồi lên khoảng 81.200 USD. ("Thanh lý" là khi người dùng tiền vay giao dịch không còn đủ ký quỹ và bị sàn tự động đóng vị thế.)
  • Dầu: Ngày 15/10, theo CNBC, dầu WTI tháng 11 tăng khoảng 3% lên 97,97 USD/thùng, Brent tháng 12 đóng ở 105,92 USD. CNBC cho biết nguyên nhân là các vụ tấn công tàu ở eo biển Hormuz và tồn kho dầu thô Mỹ giảm khoảng 8 triệu thùng. Lưu ý: giá năng lượng là thứ đẩy CPI lên, không chỉ phản ứng theo CPI.
  • Chứng khoán Việt Nam: Theo Thời báo Tài chính Việt Nam, VN-Index đóng cửa 15/10 ở 1.698,35 điểm, dưới mốc 1.700. Khối ngoại bán ròng khoảng 714 tỷ đồng trên ba sàn, phiên bán ròng thứ 10 liên tiếp. Phiên 16/10, theo Báo Đầu tư, VN-Index tăng 7,56 điểm lên 1.705,91 điểm, chấm dứt chuỗi 7 phiên giảm, nhưng khối ngoại vẫn bán ròng khoảng 535 tỷ đồng trên HoSE. Các nguồn này không nêu CPI Mỹ là nguyên nhân trực tiếp.

Sắp tới nên để ý gì?

  1. Cuộc họp Fed 27–28/10 (theo lịch trên trang Fed).
  2. PCE tháng 9, ra cuối tháng 10.
  3. CPI tháng 10 ra ngày 10/11 (theo BLS), lúc 8h30 giờ Mỹ, tức khoảng 20h30 giờ Việt Nam vì Mỹ đã hết giờ mùa hè.

Gợi ý của DinoLabs khi đọc tin CPI: đừng chỉ nhìn con số, hãy so với dự báo và với tháng trước. Phần chênh so với kỳ vọng thường đáng chú ý hơn bản thân con số.

Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.

Nguồn